Plaatsbepalingen – interview met SvD in VPRO Gids 52

PLAATSBEPALINGEN(4)
Meer dan schrijver alleen

Interview met Serge van Duijnhoven door Hugo Blom, VPRO Gids 52, 1994

De inventarisatie van de toestand van de kunsten in Nederland vindt vanavond haar
besluit. Harry Mulisch gaat in de laatste aflevering van Plaatsbepalingen `De ivoren
suite” in gesprek met drie generaties schrijvers, te weten A. F. Th. van der Heijden,
Joost Zwagerman en Ronald Giphart en Rob van Erkelens. De VPRO gids sprak met
een vertegenwoordiger van de jongste lichting schrijvers, Serge van Duijnhoven.

SvD in Amsterdam 1994, fotograaf Harry Cock

SvD in Amsterdam 1994, fotograaf Harry Cock

Hij arriveert tien minuten te laat in Hotel Winston in de Warmoesstraat voor
het interview, maar heeft de best denkbare reden voor een schrijver. Hij
heeft zojuist een boek ingeleverd bij zijn uitgeverij. Serge van Duijnhoven
(24) is ondanks zijn leeftijd al hard op weg een gevestigde naam te worden.
Logisch als je op die leeftijd al twee dichtbundels en `een biografietje” op je
naam hebt staan. Logisch als je daarnaast lid bent van de door jouzelf
opgerichte `Kunstgroep der Lage Landen, redacteur bent van het tijdboek
`MillenniuM, daarnaast nog tijd vindt voor een afstudeerscriptie over de
geschiedenis van de house. Maar bovenal logisch als je intrede in de wereld
der kunsten met enige tromgeroffel gepaard is gegaan.
Er was de roep om meer straatrumoer in de literatuur, waaraan inmiddels
gehoor is gegeven door `MillenniuM” en door `Zoetermeer”. Van Duijnhoven
ziet MillenniuM als een groep Bohémiens, spreekt ook met nadruk over
`wij”, waardoor pogingen om hem naar zijn schrijverschap te vragen,
stranden. Hij heeft net een periode in een klein plaatsje van achthonderd
zielen in Drente zitten schrijven. Daarvoor heeft hij de rust, de afzondering
nodig. Voor het overige houdt hij juist van de interactie met anderen. Dat is
ook wat De Kunstgroep der Lage Landen beoogt, bruggen slaan tussen
verschillende kunstvormen. Daarom ook treedt Van Duijnhoven samen met
bijvoorbeeld twee anderen dichters en Dj Dano op. Terwijl Dano draait,
rappen ze hun gedichten, terwijl de beats worden opgevoerd. De teksten
moeten ook steeds sneller worden uitgesproken tot een onmenselijk tempo
het onmogelijk maakt, dan neemt Dano de zaak volledig over en kan de
party beginnen. Het is slechts een voorbeeld van wat Van Duijnhoven met
bruggen bedoelt.
Dat, vindt hij, is inherent aan de wat er gaande is in de wereld. De val van de
muur, de steeds groter en sterker worden informatiestroom, dat alles moet
gebruikt worden om kunst te maken. `MillenniuM” wil een reflectie bieden
op deze tijd, waarin mensen meer dan ooit bereid zijn om hun territorium te
verlaten en de wisselwerking met anderen aan te gaan. Dat moet je
overigens niet allemaal zo waar opvatten, het is ook een groep waarin
mensen samen lol hebben en als er dan ook nog iets uit komt, is dat mooi.
De bewering dat er na de Grote Drie geen schrijvers meer zijn opgestaan
die grote thema”s verwoorden, voornamelijk omdat de generatie na Mulisch,
W. F. Hermans en Gerard Reve de oorlog niet heeft meegemaakt, vindt Van
Duijnhoven op zich niet onterecht. Immers, in de visie van Mulisch, die deze
bewering in het Vrij Nederland interview van januari 1993 verwoorde, is
deze op zich waar, vindt hij. Maar, dat wil niet zeggen dat er daarom niets
nieuws of groots meer mogelijk zou zijn. Dat vindt Van Duijnhoven even
geborneerd als mensen die zeggen dat de schepping bij de mens is
opgehouden, omdat de mens doel was van de schepping. De wereld draait
gewoon door, en dus komen er nieuwe dingen, nieuwe mensen, nieuwe
schrijvers.
Hij is van mening dat de jaren negentig van even groot belang zullen zijn als
de jaren vijftig, de periode waarin Mulisch tot wasdom. kwam. `In de boeken
die Mulisch en Hermans in die tijd schreven zag je een bepaalde zoektocht
naar een zeker existentialisme. Vergelijk `Paranoia” van Hermans van maar
eens met `Le mur” van Sartre. Dan zie je grote paralellen. Een poging om
dingen opnieuw te rangschikken, een soort heroriëntatie. Tussen die tijd en
nu zie ik veel gelijkenis. Er is nu zo ontzettend veel aan het veranderen. De
jaren tachtig hebben een enorme explosie van allerlei dingen voortgebracht.
In de politiek, de informatiestroom, de techniek.
Vandaar ook zo”n initiatief als `MillenniuM”. Het is een broeierige tijd, waarin
een soort pas op de plaats wordt gemaakt. Het is tijd om een inventarisatie te
maken, een ordening. Het is een tijd voor initiatieven. De behoefte daartoe is
niet bedacht, die is gevoeld. als het bedacht was, zou het van een individu
afkomstig zijn. En dat is het niet geweest. Het is een groep mensen die
samen zijn gekomen en die de behoefte voelden. Wat wij doen, wat wij
willen, gebeurt op grotere schaal ook in de kunstwereld. Het doorbreken van
de strakke scheiding tussen de disciplines door die bij elkaar te brengen. Als
reactie op het individualisme van de jaren tachtig. Toen MillenniuM twee
jaar geleden werd opgericht was dat ook een poging tot nieuw engagement.
Een jaar later werd overal gesproken over engagement. Blijkbaar was die
behoefte toch aanwezig.
Ik ben zelf altijd bezig geweest met meer dan alleen maar literatuur. Ik kom
uit een familie waar geen boeken gelezen worden, waar literatuur niet het
hoogste van het hoogste is. Hoewel ik wel bezig ben met de kunst, inde vorm
van zowel literatuur, als theater, als muziek, heb ik altijd de behoefte gehad
om contact te zoeken met mensen die met andere dingen bezig waren. Om
te zien of ik raakpunten kan vinden. Zo ontstaat samenwerking. Vrienden die
verschillende dingen doen en kijken of ze dwarsverbanden kunnen leggen.
We zijn ook geen beweging, in die zin dat we een ideaal hebben. We staan
wel voor bepaalde dingen, maar we zijn geen partij. Je moet het echt zien als
een werkplaats waar mensen in elkaar geïnteresseerd zijn. Hoe komt dat?
Omdat er een aantal veranderingen zijn geweest. Bijvoorbeeld de komst van
de house-muziek. Die vergelijk ik altijd met de komst van de abstracte
kunst. House is een heel abstracte muziekvorm die volstrekt niets meer met
liedjes te maken heeft. De ontwikkeling van de videokunst. Je moet je
overigens geen illusies maken. Het is niet makkelijk. Die samenwerking gaat
niet vanzelf. Je hebt in Nederland ook bijna geen traditie op dat gebied.
Nederland is zo lang een verzuilde maatschappij geweest, niet alleen op
politiek gebied, ook in de kunst. De gedachte dat alles gescheiden moet zijn,
zit heel diep geworteld.”
Maar het wordt beter, vindt hij. `Ook omdat de grens tussen high culture en
low culture vervallen is. Kunst met een grote K, bestaat niet meer. Je kunt
overal inspiratie vandaan halen. Camp heeft daartoe bijgedragen, maar mag
geen doel op zich worden. Camp is vluchtig en wordt uiteindelijk flauw. Dan
vraagt het om reactie. Camp is nu heel mainstream geworden en schiet nu
zijn doel voorbij. Je mag MillenniuM zien als reactie daarop. De sfeer bij ons
is bevlogener.”
Het blijkt moeilijk om over zijn nieuwe boek te praten, zo sterk is zijn
gedrevenheid om over de totaliteit van waar hij mee bezig is te spreken. Zijn
drang om niet alleen als schrijver te worden gezien. `In mijn eentje kan ik
verhalen schrijven, romans, maar door de samenwerking aan te gaan, kan ik
ook optreden, andere dingen uitproberen. Ik ben niet de enige die zo werkt.
ik maak deel uit van een generatie die makkelijk om kaan gaan met die
versnippering. Die juist uit die veelzijdigheid voordeel weet te halen. Je moet
alleen wel je integriteit weten te bewaren. Zo”n groep mag nooit de
individuele aspecten van de leden overvleugelen.

Hugo Blom
Meer artikelen van Hugo Blom

Plaats een reactie

Nog geen reacties

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s