EEN WATERZUIVERING MET PENSIOEN (OP EXCURSIE NAAR DE BRONNEN VAN HET GROENE WOUD)

De grenzen van Het Groene Woud

.I

Een waterzuivering met pensioen
een doodlopende snelweg

een idyllisch beeklandschap
de avondsluimerkweepeer zet zich schrap

het land ligt volgestroomd met zomeravond
schemerlicht probeert een slaapplaats te vinden

op een procrustusbed dat in optrekkende mist
is opgemaakt tussen wriemelende wormen

kreupelhout en distels, bermroos, brem
de vogels zijn al neergestreken

de adem van het woud vertraagt
een trein ruist in de verte achter de heggen

dag vervlogen, vuur gedoofd
is dit vrede? De stille overgave

van het leven aan de nacht
met het landschap is het gesteld als met een oud

en eenzaam mens zonder visite
het kan zijn verhaal niet kwijt

.II

Hoor het fluitenkruid, de merels en de vinken
klaproos, klaverbladtriolen, wilde bosviolen

de mussen in de heggen
de hoornbloem

zwarte venkraaien houden jachtvluchten boven
insectenrijke hooilanden vol bloeiende

bonte weiden vol zuring (rood), pinkster- (wit)
boter- (geel) en koekoeksbloemen (roze)

overal rukt de brandnetel op
een reiger wiekt op bij het ven

we lopen over een zichtbaar
niet in gebruik zijnde autosnelweg

rechts allemaal plasjes, moerassen, rietpluimen
een prachtig en stil ommeland.

langs een slootje, wilgen met holle stammen
en halfvergane braamstruiken liggen

aan de ene kant natte weiden
aan de andere kant akkers bomen

in de verte twee mannen op een boerenkar
getrokken door een blond paardje

witte berkenstammen die afsteken
tegen het verse hout van geknotte wilgen

een kraai die over wietland wiekt
de stad is vlakbij, het is zaterdag

koopdag, jachtdag, jaagdag
en toch zie je hier (gelukkig)

helemaal geen mens

.III

op diverse plekken bouwen hele roekenkolonies
hun nesten in de bomen. Ook in de Tilburgse Lindeboom.

duizenden kauwen en roeken die komen slapen in het broekbos
wilgen die onderdak bieden aan holenduiven, ringmussen, ransuilen

en zelfs een enkele steenuil. De geknotte schietwilg
is beeldbepalend in het landschap

in de nattere delen groeien zijn grauwere
bruurkes en wat rillerige iepen

langs het oude pad achter het Grollegat (moerasbos)
groeien essen en zachte berken

op een hogere wal van aangespoeld zand
langs de beek zie ik voor cafe Zomerlust

een es die zich met stijve takken
lijkt schrap te zetten in de lucht

om zo zijn half weggevreten stam
net nog overeind te houden.

het weiland waar de es op uitkijkt
noemen oude boeren nog altijd het voetbalveld

vrueger werd daar boerenweidevoetbal gespeeld

.IV

Vlaamse gaai en ijsvogel bij Nemerlaer
Teun wijst me erop dat ijsvogels geen zanggeluid produceren

passeer de Warande: aangeplant bos of sterrebos waar
eiken en meekrap groeiden die kapitaal moesten opleveren

eiken leverden mutsaards voor het stoken van bakkersovens
kachels, wasketels etc. En via hun schors leverden eiken looizuur

aan leerlooierijen in de wijde omgeving
meekrap leverde kleurstof voor de Tilburgse textiel

en zaadjes voor de mussenkolonies
de moderne boeren lijken tegenwoordig

nauwelijks nog koeien te hebben
wel: dwerggeiten, hangbuikzwijnen, lama’s, struisvogels

en er is er zelfs een die een kameel houdt op zijn landerij
waar zijn de oude roggevelden met korenbloemen en klaprozen?

waarom zijn er vandaag geen vlasakkers meer
en wordt er geen boekweit, klaver, spurrie en meekrap meer verbouwd?

de mussen, de tortels en spreeuwen profiteren van het ingekuilde voer
als de koeien gevoerd worden vliegen die spreeuwen met hele troepen tegelijk

doodbrutaal het erf op of zelfs de stal in om vlak
voor de koeiensnuiten prompt hun buikjes vol te eten.

.V

van het Ommeland naar de Stalen Beek
naar het Grollegat naar het Helofytenfilterveld

rechts zie je de Korvelse waterloop die met zijn metalen met balken overspannen oeverwanden van de Rioolgemaal Moerenburg komt. Rioolgemaal Moerenburg is nu in gebruik als helofytenfilterveld – proef dat woord – riet en lisvelden die overtollig afvoerwater bij extreme watertoevoer moeten opvangen en zuiveren.

Ik loop langs een stalen beek, de resten van een open riool waardoor vroeger het afwalwater van de wolfabrieken van Tilburg de stad uit stroomde naar de oorspronkelijk schone en idyllische Leije, water dat destijds elke dag een andere kleur had al naar gelang de verf die werd gebruikt. Samenvloeiing van goed en kwaad. Natte moerassige zone.

Rechts in een bocht ligt oud boerencafe Mie Pieters

Grote gele kwikstaarten zie ik landen in de smerigste smurrie die een mens zich maar voor kan stellen, midden in een bezinkingsbassin voor rioolslib op het terrein van de oude waterzuiveringsinstallatie. De kwikstaarten lopen ijverig te pikken in het rioolslib en de blubber. Rioolwatar barst van de voedingsstoffen zoals muggenlarven. Mannen in grote waadpakken komen die larven oogsten als aas om mee te vissen. De Tilburgers noemden dat levende visvoer “versevaas” van het Franse “vers de vase” (worm van zand). Prima kwikstaartvoer. Lang leve het riool.

In het nabijgelegen moerasbos van de Moerenburg bloeien en groeien Gelderse rozen maar ook wilde zwarte bessen, hoplianen, dotterbloemen, gele lissen en watermuntplanten kriskras door elkaar en langs elkaar heen. Vanop het water klinkt een snotterig bububububububu – keelgeluiden van een verkouden bejaarde lijken het wel. In werkelijkheid is het de roep van baltsende watersnippen.

Maar: de kwartels, snippen, kemphanen, roerdompen, zomertalingen, zwarte sterns, die zijn er niet meer! Ook het gegil van het moerasvarken, de waterral, is hier nooit meer te horen. Evenmin als de spriet oftewel de kwartelkoning. Wie weet nog hoe ze eruit zien, hoe ze klinken? Het zijn slechts namen uit boeken geworden en uit oude kinderrijmpjes.

Echter niet getreurd. Want wat ging is gegaan en er is allerlei grut
dat ervoor in de plaats. Zoals tal van beekdieren:

ragfijne (bos- en weide)beekjuffers fladderen voorbij de samenvloeiing met de Korvelse waterloop weg over de Voorste Stroom. Ook beekloper, beekrombout, beekgrondel, beekprik zijn hier vertegenwoordigd. Die hebben allen redelijk helder stromend water nodig om er te kunnen overleven. Dus blijkbaar is het niet zo slecht met de natuur hier gesteld.

In het kwelwater en in sommige heldere slootjes zwemmen salamanders en krioelt het van de waterviolier oftewel hottonia: prachtige witte bloemtoortsen die op het water dobberen, steunend op fijn vertakte, lichtgroene bladerkransen. De waterviolier is een plant die je enkel vindt op plekken waar bronnen aan het oppervlak komen. Kwelwater.
Kikkers kruipen op de bodem van de kwelders weg om er in de modder te overwinteren.

In de diepe Trappistenplas achter Koningshoeven komt zoveel warm grondwater naar boven dat er ’s winters zelden meer dan een dun laagje ijs ligt. Veel heidevennen zijn te zuur, veel sloten overbemest, maar in deze plas en poel stikt het van het leven.

Er zwemmen voorns, karpers, baarzen, snoekbaarzen, pos, paling, grondels, zeelten en zelfs een roodwangschildpad. Achter de watergordijnen komt een hele wereld van kleine waterbeestjes tevoorschijn: waterkevers, waterwantsen, waterschorpioenen, larven van libellen, mugjes, haften, kokerjuffers.

In de Helleputten vingen vissers snoeken van wel dertig pond, soldaten vingen er vissendoor granaten te laten exploderen in de Lange Jan, de Leij, de Buunder.
Sloten en poelen. In het water dobberen futen in groepen, aalscholvers, ijsvogels, kuifeenden. Ganzen schrijven SOS signalen in de lucht.

Een grote groep sijsjes danst door de lucht en dwarrelt neer in de elzen langs de oude (of de vuile) Leij.
Ik verbaas me over het dichte bramenstruweel, de wilgenstruiken en de zingende grasmussen in het sporkehout. Grote kersenbomen herinneren aan alle wezens die hier ooit pitten hebben gedropt en uitgespuugd.
Tot slot zijn er de bodemdieren: ook onder de grond openbaart zich een wereld apart bestaande uit schimmels, sporen, torren, kevers wormen en andere bodemdieren

Plaats een reactie

Nog geen reacties

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s