De grote rokade

De afgelopen dagen werd het ons van alle kanten ingepeperd: op het schaakbord van de werkelijkheid zijn links en rechts sinds mei ’68 van koning en toren gewisseld. Een grote rokade heeft er plaatsgevonden. Kritiek en non-conformisme, van oudsher eigenschappen van links, eigent rechts zich nu toe. Links was vroeger een collectief project, rechts ging over individuele vrijheid. Denk aan Ayn Rand. Nu eist rechts aandacht voor de Gemeenschap. Terwijl links zich veelal verliest in symboolpolitiek ten aanzien van de grondrechten van ieder individu. Denk aan gender neutrale toiletten en de discussies over Zwarte Piet en onze besmette helden van weleer.

Ayn Rand Fountainhead cover2.jpg

         Links had in de jaren zestig en zeventig het engagement gekaapt. Nu kan de woede op rechts gededuceerd worden tot een verlangen naar betrokkenheid. “Een democratisch geschenk verpakt in prikkeldraad”, aldus David van Reybroeck in de docu-serie Onbehagen van Bas Heijne, “want het legt het verlangen bloot om mee te mogen tellen.” Floor Rusman schrijft in een scherpe analyse in NRC-Handelsblad van 11 mei “De tegencultuur van nu is op rechts actief”: Dolle mina´s wilden baas in eigen buik zijn, nieuw rechts baas in eigen hoofd. Thierry Baudet roept net als Hans van Mierlo in de jaren zestig op tot een “mars door de instituties”. Wie vandaag de dag anti-establishment wil zijn, rekent af met de politiek correcte cultuur die links al decennia verdrinkt in een vat honing. Uit angst om racistisch of islamofoob over te komen.

Provo2.jpg

         Het protest van toen had vaak een ludieke vorm, bedoeld om te provoceren. De provocatie blijkt vijftig jaar later nog steeds een probaat middel voor escalatie: kijk naar GeenStijl, PowNed en alle uitdagende prietpraat op het Internet. Doel van alle uitdaging: het doorbreken van rolpatronen. “Wanneer verontwaardiging ontstaat, beroepen de provocateurs zich op ironie. (…) Net als Provo, dat na alle politierellen een Vereniging Vrienden van de Politie oprichtte.” Dixit Rusman. Hedendaags links meent te spreken namens burgerlijk fatsoen, rechts heeft lak aan fatsoen en claimt op te komen voor de underdog: de vermorzelden in de molens van de hedendaagse geschiedenis, de woelratten in de ondergrondse bedding van het globalisme dat ons in onze gekende identiteit bedreigt. 

         Maar er zijn ook klaarblijkelijke verschillen. De opstand van mei ´68 was er een van bevrijding, vrede en liefde die collectief werden gevierd op happenings, sit-ins en popfestivals. Collectieve gebeurtenissen, in groepen waar het spannend toeven was. De opstand van het ressentiment speelt zich af op de steeds smallere bandbreedte van de eigen internetbubbel. Al leven we in de 21ste eeuw, mensen zijn nog steeds tribale primaten, wier leven zich van oudsher afspeelt in groepen niet groter dan zo´n 150 leden. Het wij-zij denken, is inherent aan onze soort. Als we medeprimaten zien als onderdeel van onze eigen stam, dan zijn we tot de meest menslievende daden in staat. Als we diezelfde primaten als vijanden zien die ons in ons bestaan bedreigen, tot de meest barbaarse. Politici en spindoctors weten dat als geen ander. Om verkiezingen te winnen, moeten de tegenstanders zwart worden gemaakt. En die haatboodschap dient, waar of niet waar, onophoudelijk te worden herhaald. Resultaat gegarandeerd. 

Hate

Het probleem is, dat haat een sterkere motivator blijkt dan liefde. Hoe verhevener en universeler de idealen, hoe afgezaagder en abstracter ze op ons overkomen. Cliché´s die veel weg hebben van leugentjes om bestwil. Illusies waar we ons aan vastklampen, maar die de schaduwzijden van ons dierlijke wezen veronachtzamen. 

    Het punt is: er kan blijkbaar geen gemeenschapszin bestaan, zonder een gezamenlijke vijand om zich tegen af te zetten. Wie de vijand is, is arbitrair. En kan in een oogwenk veranderen. Het verlangen naar verlossing, gaat hand in hand met de behoefte aan een zondebok. In ons post-truth tijdperk, zijn niet vrede en liefde de motoren van de emancipatorische beweging. Het is ons sentiment. Het zijn onze emoties. En geen sterkere emoties dan woede en haat. Ik doe een voorspelling. Een halve eeuw geleden beleefde de westerse wereld een zinderende Summer of Love. Het wachten is nu op een even zinderende maar veel meedogenlozer Herfst van de Haat.

Serge R. van Duijnhoven

 

 

Advertenties

Plaats een reactie

Nog geen reacties

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s